Waarom Krugman voor inflatie pleit

Eén van de ideeën van Paul Krugman die vriend en vijand het meest verbaast is zijn voorstel om inflatie te creëren (ik heb het op een dag met mijn eigen ogen zien staan, ik heb geen url bijgehouden, maar ik heb zelf gezien dat er minstens één tamelijk recente url van moet bestaan). Want "iedereen die ook maar iets van het onderwerp weet, beseft dat de economie daar geen haar rijker van wordt, omdat het alleen maar de prijzen doet stijgen" (1). En hoewel je je altijd kan terugtrekken achter het "argument" van "Krugman is een idioot"; als je ook buiten je dierbare parochianen enige indruk wil maken moet je je eerder afvragen wat onze Nobelprijs Economie ("ook maar iets van het onderwerp weet") in feite bedoelt.

Dus na een hoop gefrons en gepuzzel heb ik enkele van zijn stappen met url en al bij elkaar.

Stap 1 is dat de crisis niet veroorzaakt is door de hoge staatsschulden, maar wel (een tikje indirect) door de euro. Die elimineerde wisselkoersrisico's en veroorzaakte zo (een stap die ik graag wel wat explicieter had gezien: iemand?) grote kapitaalstromen van het centrum (vanaf nu "Duitsland" genoemd) naar de periferie (bij wijze van voorbeeld hierna "Spanje" genoemd) (2). Merk op hoe in de tabel Spanje of Ierland in de periode voor 2007 niet tussen de landen met een hoge schuld prijkten, maar wel tussen de landen met forse kapitaalinvoer.

Dat veroorzaakte dan weer (stap 2) forse prijsstijgingen in "Spanje" relatief tot "Duitsland", zoals je kan zien in de tweede grafiek van het artikel hier (3). Dat is vol te houden als je productiviteit evenveel stijgt, of als er voldoende vertrouwen is om de kapitaalstromen zelf op gang te houden, maar als dat niet zo is, dan is het ook niet vol te houden. Dat was dan ook de financiële geschiedenis van Spanje (Italië, Griekenland...) voorafgaand aan de euro. Lires of peseta's daalden voortdurend in waarde tegenover de Duitse mark, en dat heb ik zelf, die in die jaren negentig actief was als commerciëel dealer in de wisselmarkten (4) van zeer dichtbij gevolgd, elke dag opnieuw. Na de euro veranderden die voortdurende devaluaties in voortdurende kapitaalstromen, tot op een dag de koek op was: iedereen wilde er tegelijk weer uit.

Daaruit volgt dat (stap 3) de relatieve prijzen van "Duitsland" en "Spanje" weer in lijn moeten gebracht worden. Dat kan op twee manieren. De eerste manier is dat de prijzen die gestegen zijn toen er kapitaal binnenvloeide terug moeten dalen wanneer het kapitaal er weer wegvloeit. Dat is "deflatie"...

"(...) that vicious and rightly feared process in which the decline of some incomes leads to the decline of other incomes, and so forth." (5)

Nu zal het hele spectrum, van Hayek tot Krugman je vertellen dat dat een heel moeilijke, heel harde weg om te gaan is ("vicious and rightly feared"), met veel sociale onrust, stakingen, overvallen op rijke kapitalisten en niet opgehaald vuilnis van weken in de straten. Een mens zou van minder gaan denken aan de andere manier: de manier waarbij niet de prijzen in "Spanje" terug dalen, maar wel de prijzen in Duitsland stijgen (6). Dat is dus inflatie, en dat is precies het soort voorstellen waarvan elk weldenkend mens je met hoog opgetrokken wenkbrauwen begint aan te kijken (1).

Nu zal het hele spectrum, alweer van Hayek tot Krugman, je verzekeren dat inflatie in feite erg gemakkelijk te creëren is, vergezeld van lange preken over de gevaren van inflatie. Allemaal terecht: de nood om er altijd maar verder mee te gaan, het korte termijn denken, de analogie met druggebruik... De reden waarom dat "hele spectrum" een spectrum is, en niet enkel één geconcentreerd punt van afkeer, is dat de extremen van dat spectrum van mening verschillen over de relatieve ernst van "inflatie versus deflatie". Ook Hayek noemt deflatie wel dat "vicious and rightly feared process", maar hij vermoedt (géén dogmatische herhaling van één of ander religieus dogma bij Hayek, hij vermoedt dingen, en het "ziet er naar uit" en "het lijkt er op dat".) dat de lange termijn gevaren van deflatie minder erg zijn dan de lange termijn gevaren van inflatie.

Terwijl het andere extreem (de term "extreem" verdoezelt mogelijk teveel dat we hier wel over de vleugels van luciede links en rechts praten), zoals Krugman, denkt dat (stap 4) in sommige gevallen de onmiddellijke nadelen van deflatie zo hoog kunnen oplopen dat het middel helemaal niet erger is dan de kwaal, maar wel integendeel.

Hoe dan ook, het is een visie, en het heeft helemaal niets te maken met varianten op een thema zoals "ze willen alleen maar meer macht voor de overheid". Het heeft alleen te maken met een analyse van de causaliteit van de crisis. Die causaliteit vertrekt van kapitaalstromen (en dus niet van schulden), loopt over stijgende prijzen en dalend vertrouwen via een omweg over de relatieve gevaren van inflatie en deflatie, tot de conclusie dat een periode van inflatie in het centrum minder zwaarwegend is dan een periode van deflatie in de periferie. Ik vond het wel de moeite om te proberen dat spoor van begin tot einde te volgen.

-----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/10/over-geld-drukken-en-inflatie.html
(2) http://krugman.blogs.nytimes.com/2011/09/23/origins-of-the-euro-crisis/
(3) http://krugman.blogs.nytimes.com/2011/11/26/mysterious-europe/
(4) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/11/ik-blaas-de-aftocht.html
(5) Hayek, The Constitution of Liberty, Chapter 21, nr. 3
(6) http://krugman.blogs.nytimes.com/2011/01/18/european-inflation-targets/