Ik zit te lezen in The Fatal Conceit van Friedrich Hayek. Iemand had het me aangeraden omdat ik nogal geïnteresseerd ben in "complexe onderwerpen" en de manier waarop we omgaan met het feit dat onze kennis onvermijdelijk beperkt is; dat soort dingen. En vermits ik al wist dat Hayek daar één en ander over wist, en de persoon in kwestie me uitgerekend dat aanraadde... En daar ging ik.
En ja hoor! Zo kennen we onze Friedrich! Het eerste hoofdstuk vond ik zonder meer "diep". Vijf sterren op mijn schaal van kwotering! OK, OK, het is allemaal "diep" op mijn niveau; Hayek zelf schrijft er op een toon van "dat ik daar nog moet aan herinneren" over, maar voor mij was het heel erg goed. Een mini "aha-erlebnis", zeg maar, zoiets van "nu snap ik eindelijk waarom (...)". De realiteit is dat ik het tweede hoofdstuk dan weer heel licht vond, een beetje "als ik maar genoeg duw en trek aan het verhaal van de oude geschiedenis, dan pers ik er de liberale axioma's wel uit". Maar dat lijkt me wel normaal, dat je af en toe je mond open doet over iets waar je met al je ontzagelijke geleerdheid en inzicht nu eenmaal niet zoveel kennis van hebt, en dus een beetje kort door de bocht... Ach, wie zonder zonde is...
En daarbij ging het na een paar flauwe momenten weer veel beter en vond ik het weer een heel erg inzichtelijk boek. En toen, in feite niet eens "zomaar opeens", maar soit; dan opeens... krijgen we dit:
"Keynes also argued against the moral tradition of the 'virtue of saving', refusing, along with thousands of crank economists, to admit that a reduction of the demand for consumers' goods is generally required to make an increase of the production of capital goods (i.e., investment) possible." (Hayek, The Fatal Conceit, chapter 4, §4)
Maar... Maar...
Dat is toch positief zwak! Dat is toch echt ont - zet - tend flauw? Hier gaat het over een inzicht dat zo triviaal is dat ik het begrijp, nee, erger nog, dat ik het zelf had kunnen bedenken, en nu gaan we doen alsof Keynes daar niet aan gedacht heeft, het niet onder ogen wilde zien, in termen van "refused to admit"?
Ik heb al vaak varianten op het thema "Einstein heeft niet begrepen dat (...)", maar dat was op het niveau van crackpots, van creationisten die de fouten uit Darwin beweren te halen en meestal niet eens weten wat die gezegd heeft.
Als ik even diabolisch ironisch (1) maar serieus mag doen, hier is een uitstekend artikel over hoe sparen en investeren natuurlijk met elkaar samenhangen, terwijl toch Hayeks woord "generally" in het citaat hierboven het verstandigste van heel het stuk is:
http://www.slate.com/articles/business/the_dismal_science/1998/08/babysitting_the_economy.html
Ik kan me niet voorstellen dat Hayek een stuk als het citaat hierboven uit zijn pen gekregen heeft. Zelfs als het een ongelukkige formulering was, ik kan niet begrijpen dat hij het niet heeft zien staan en gecorrigeerd heeft; dat er geen uitgever over gevallen is, dat er geen latere correctie gekomen is. Het is het soort uitspraken dat je van dom rechts, werkelijk niet meer dan dat, zou verwachten; het soort citaat dat ze ongetwijfeld allemaal met open ogen geloven - en als op het einde niet alleen zijzelf maar ook Hayek er als een complete zotskap uitziet, dan zullen ze geen flauw idee hebben waaraan dat ligt. Senior moment? Opwellend gevoel van frustratie en nooit meer opnieuw onder controle gekregen? Beats me.
Wel... niemand is perfect, natuurlijk.
------------------------------------------
(1) de ironie gaat alleen maar over de auteur van dat uitstekend stuk, hoor.
Wednesday, February 12, 2014
Tuesday, February 11, 2014
Verkouden
Sinds een week ben ik verkouden. Een beetje maar, niets van die echt stekende keelpijn die ik soms kan hebben, alleen een paar dagen ruwe keel, en weer weg. Ook de continugieterij om de staafabrieken het nakijken te geven bleef tot een bescheiden stroompje beperkt. En vooral, die loden vermoeidheid, dat lege hoofd, die futloosheid - het is me allemaal bespaard gebleven, gewoon een tikje meer vermoeid dan anders, beetje minder actief...
Kortom, ik ben gewoon gaan werken.
Maar vroeger, toen ik nog mooi en jong was, toen ging ik altijd werken, verkouden, griep, bijnadoodervaring, allemaal niet van belang. Dat blijft natuurlijk niet zo, en dus merk je op een dag dat je wel degelijk sneller beter wordt als je toch maar eens een dagje blijft rusten. Terwijl nu, zonder sufheid, weinig keelpijn (cetera) ik toch maar ga, zonder veel andeel, en...
... een week later is het nog altijd niet over.
En het toppunt is, nu lees ik ergens in de krant (niet bijgehouden, sorry) dat als iedereen met verkoudheidssymptomen zou thuis blijven, het aantal griepgevallen met tientallen percenten zou zakken.
GVD! Zo voel je pas echt dat je stilaan op de leeftijd van de ouwe zakken begint te komen! Vroeger kon je jezelf stoer en sterk voelen omdat je nooit ziek was, en weten dat je geen profiteur was die zichzelf een hoop extra dagen vakantie bezorgde (en ik heb er één gekend, hé, die het aantal dagen dat je ziek kon zijn gewoon bij haar dagen vakantie optelde) en tegenwoordig ben je er zo één van de oude stempel die niet eens beseft dat hij alleen maar de rest besmet!
De jeugd van tegenwoordig...
Kortom, ik ben gewoon gaan werken.
Maar vroeger, toen ik nog mooi en jong was, toen ging ik altijd werken, verkouden, griep, bijnadoodervaring, allemaal niet van belang. Dat blijft natuurlijk niet zo, en dus merk je op een dag dat je wel degelijk sneller beter wordt als je toch maar eens een dagje blijft rusten. Terwijl nu, zonder sufheid, weinig keelpijn (cetera) ik toch maar ga, zonder veel andeel, en...
... een week later is het nog altijd niet over.
En het toppunt is, nu lees ik ergens in de krant (niet bijgehouden, sorry) dat als iedereen met verkoudheidssymptomen zou thuis blijven, het aantal griepgevallen met tientallen percenten zou zakken.
GVD! Zo voel je pas echt dat je stilaan op de leeftijd van de ouwe zakken begint te komen! Vroeger kon je jezelf stoer en sterk voelen omdat je nooit ziek was, en weten dat je geen profiteur was die zichzelf een hoop extra dagen vakantie bezorgde (en ik heb er één gekend, hé, die het aantal dagen dat je ziek kon zijn gewoon bij haar dagen vakantie optelde) en tegenwoordig ben je er zo één van de oude stempel die niet eens beseft dat hij alleen maar de rest besmet!
De jeugd van tegenwoordig...
Saturday, February 8, 2014
De Belgische goudvoorraad: verkopen die hap!
Waarschijnlijk zal ik niet de enige zijn die op één of andere manier over "de Belgische goudvoorraad" (1) struikelt, en er vervolgens blijft over piekeren. Waarom heeft België in godsnaam een voorraad goud? Waarom moet die in godsnaam zo groot zijn dat die zelfs 9 miljard euro "waard" is? Waarbij "waard", zoals het hoort, alleen maar betekent "wat iemand anders er voor wil geven". Kortom, we zitten op een berg glanzend gelig metaal - was het Hayek die het een barbaars relikwie noemde? - je kan er in feite bijna niets nuttigs mee doen (ik heb gehoord dat het een veel betere geleider dan koper is) en tegelijk is onze staatsschuld zo groot dat alleen al de interesten de begroting onder druk zetten. En tenslotte is er wel "iemand" die er 9 miljard euro voor wil geven.
En dus: verkopen die hap!
En het volgende dat er gebeurt is dat je de staatsschuld voor 9 miljard kan verkleinen, en vanaf die dag verdien je elk jaar de interest die je er niet meer op hoeft te betalen. Dus, als de rente op de staatsschuld voor een aannemelijke looptijd 1% is, dan verdien je 90 miljoen euro per jaar. Maar als de rente 2% is is het al 180 miljoen, en als het 5% was, dan levert het 450 miljoen per jaar op.
Natuurlijk is het al voorgekomen dat staten goud verkopen, waarna de goudprijs stijgt als een raket. Heel jammer, dat wel. Alleen: als dat de enige reden is die je kan bedenken om toch maar op dat goud te blijven zitten, dan heb je meteen gezegd dat die enige reden neerkomt op de hoop dat later iemand anders er nog meer voor wil geven. Waar is toch die definitie van "zeepbel" als je die nodig hebt?
Of een andere manier om ongeveer hetzelfde te zeggen. Als het een absoluut slecht idee is om heel de rommelboel te verkopen - op basis waarvan weten we in feite dat we een voorraad van 9 miljard nodig hebben? Hoe weten we dat het geen 10 miljard moet zijn? Of 8 miljard? Stel dat we hadden ontdekt dat we een goudvoorraad van 18 miljard hadden - zou het dan wel een goed idee geweest zijn om er 9 miljard van te verkopen? Of zien we onder ogen dat we helemaal niet wisten dat het 9 miljard is, noch waarom het 9 miljard zou moeten zijn? En omgekeerd, als ik nu zou voorstellen om integendeel voor 9 miljard extra schuld uit te geven, en daarop weetikveel welke interest te betalen, om met de opbrengst goud (!) te kopen - zou dat dan een goed idee zijn? (Zo ja: ook voor 10 miljard? Voor 100 miljard? voor 1,000 miljard? Waar ligt de grens? Volgens welk criterium?)
Waarschijnlijk niet, zou ik denken. Maar als het geen goed idee is om voor 9 miljard euro geld te ontlenen om er goud mee te kopen - hoe kan het dan tegelijk geen goed idee zijn om voor 9 miljard goud te verkopen en daarmee schulden af te lossen?
--------------------------------------
(1) http://www.speelsmaarserieus.blogspot.be/2014/01/de-goudvoorraad-van-belgie-dat-zal-wel.html
En dus: verkopen die hap!
En het volgende dat er gebeurt is dat je de staatsschuld voor 9 miljard kan verkleinen, en vanaf die dag verdien je elk jaar de interest die je er niet meer op hoeft te betalen. Dus, als de rente op de staatsschuld voor een aannemelijke looptijd 1% is, dan verdien je 90 miljoen euro per jaar. Maar als de rente 2% is is het al 180 miljoen, en als het 5% was, dan levert het 450 miljoen per jaar op.
Natuurlijk is het al voorgekomen dat staten goud verkopen, waarna de goudprijs stijgt als een raket. Heel jammer, dat wel. Alleen: als dat de enige reden is die je kan bedenken om toch maar op dat goud te blijven zitten, dan heb je meteen gezegd dat die enige reden neerkomt op de hoop dat later iemand anders er nog meer voor wil geven. Waar is toch die definitie van "zeepbel" als je die nodig hebt?
Of een andere manier om ongeveer hetzelfde te zeggen. Als het een absoluut slecht idee is om heel de rommelboel te verkopen - op basis waarvan weten we in feite dat we een voorraad van 9 miljard nodig hebben? Hoe weten we dat het geen 10 miljard moet zijn? Of 8 miljard? Stel dat we hadden ontdekt dat we een goudvoorraad van 18 miljard hadden - zou het dan wel een goed idee geweest zijn om er 9 miljard van te verkopen? Of zien we onder ogen dat we helemaal niet wisten dat het 9 miljard is, noch waarom het 9 miljard zou moeten zijn? En omgekeerd, als ik nu zou voorstellen om integendeel voor 9 miljard extra schuld uit te geven, en daarop weetikveel welke interest te betalen, om met de opbrengst goud (!) te kopen - zou dat dan een goed idee zijn? (Zo ja: ook voor 10 miljard? Voor 100 miljard? voor 1,000 miljard? Waar ligt de grens? Volgens welk criterium?)
Waarschijnlijk niet, zou ik denken. Maar als het geen goed idee is om voor 9 miljard euro geld te ontlenen om er goud mee te kopen - hoe kan het dan tegelijk geen goed idee zijn om voor 9 miljard goud te verkopen en daarmee schulden af te lossen?
--------------------------------------
(1) http://www.speelsmaarserieus.blogspot.be/2014/01/de-goudvoorraad-van-belgie-dat-zal-wel.html
Thursday, February 6, 2014
De omgekeerde wet van vraag en aanbod
Je kent dat, de "wet van vraag en aanbod"? Als er voor een gegeven prijs meer mensen willen kopen dan er mensen zijn die willen verkopen, dan zal je de prijs zien stijgen. Dus er is één visser met één vis en er zijn twee huisvrouwen met een familie, en je zal zien dat de visser handenwrijvend naar huis zal kunnen. Maar als er twéé vissers zijn, en er is maar één mama met een familie, en het is 30 graden in de schaduw en de ijskast is nog niet uitgevonden - wel, één van de twee zal zijn vis nog aan de straatstenen niet kwijt kunnen.
Stap 2, iets heel anders! Thermodynamica! Denk aan een gas. We verwachten van een gas dat de bestanddelen zich gelijkmatig zullen verspreiden over de beschikbare ruimte. Of denk aan een vloeistof; een bak helder water, en aan de rand kap je een flesje blauwe kleurstof uit. We verwachten dat het blauw zich geleidelijk vermengt met het water; dat de mate waarin het blauw al wel of nog niet doorheen het volume verspreid is zelfs een goede maat is voor de hoeveelheid tijd, verstreken sinds je dat flesje leeg goot. Natuurlijk is het mogelijk dat alle blauwe moleculen zich samentrekken in één hoekje, maar geef toe dat je enorme ogen zou opzetten als je het nog echt zag gebeuren ook.
En toch. In sommige condities komt iets dergelijks voor. Neem nu, het universum. We hebben er vrij goed zicht op dat het universum in het begin een erg gelijkmatige verdeling vertoonde van alle materie binnen een bepaald volume. Nogal zoals een gas, zeg maar. Alleen is wat er nu gebeurt heel erg anders dan wat je met een gas zou verwachten. In plaats van nog gelijkmatiger verdeeld te raken zie je de materie integendeel bij elkaar klonteren, in sterren, met tussen de sterren lege ruimte, en de sterren zelf klonteren samen in melkwegen, en tussen de melkwegen nog veel legere ruimte. Dat betekent heus niet dat de kosmologie in strijd is met de entropiewet, hoor. Er is gewoon een extra conditie, namelijk dat elk atoom materie een heel kleine hoeveelheid zwaartekracht uitoefent op al de rest, en dat die kracht universeel aantrekt. Dus als in een gewoon gas één of andere fluctuatie een paar moleculen doet klonteren raken ze al snel weer uiteengedreven. Maar onder condities van een universeel aantrekkende zwaartekracht maakt een klontering het alleen maar waarschijnlijker dat er nog meer zal geklonterd worden, wat op zijn beurt maakt dat - enzovoort etcetera, en hier zit je naar een computerscherm te kijken.
Wat goed genoeg is voor de kosmologie zal ook wel lukken met de wet van vraag en aanbod. Het komt voor, dat verschijnsel dat iets daalt in prijs, maar dat er daardoor geen evenwicht herstellende mechanismen optreden, zodat een stijgende vraag ("zo goedkoop!") en een dalend aanbod ("daar geef ik het niet voor weg!") de prijs weer stabiliseert. Neem nu, de financiële markten. Het komt best wel voor dat één of ander aandeel (of een staatsobligatie, of de munt van een land) in waarde daalt, maar daarom helemaal geen kopers aantrekt of verkopers doet afhaken - wel integendeel. Bijvoorbeeld is de kredietwaardigheid van het land niet zo goed als gehoopt, en nu moet het vier in plaats van drie percent betalen. En vaak is daarmee de kous af - maar soms... ook niet. Mathematisch is een hogere rente betalen hetzelfde als een daling van de waarde van de bestaande obligaties. Soms trekt dat niet zozeer kopers aan als wel aandacht, en mensen vragen zich af: hoezo, is dat land dan niet meer kredietwaardig? Wel, misschien; zeer waarschijnlijk zelfs, is het land precies kredietwaardig voor een rente van vier percent - maar dat blijft natuurlijk maar een inschatting. Dus kan de dalende prijs mensen ertoe aanzetten om juist niet meer te kopen, en zelfs anderen ertoe aanzetten om maar snel te gaan verkopen. En dan daalt de prijs nog verder, en nu steken de twijfels pas goed de kop op en beginnen de markten pas goed te verkopen en dalen de prijzen pas echt opvallend snel en...
Zeg niet dat het niet kan gebeuren, want het deel van de crisis dat zich ruwweg in 2011 afspeelde was precies dat. En wat ik in de periode daarvoor "vleesmolen effect" (1) noemde was een ander voorbeeld van hetzelfde mechanisme.
In de kosmologie is het een bekend fenomeen dat onder de juiste condities een gas precies het omgekeerde doet van wat je zou verwachten. In de economie weet ik dat niet; de "omgekeerde wet van vraag en aanbod" is maar de naam die ik er maar snel zelf aan geef. Maar het lijkt me wel bepaalde dingen te verklaren. De goudprijs die stijgt (voor en tot 2011, welteverstaan) zodat de verkopers juist niet meer willen verkopen, en de kopers juist des te sneller op de kar willen springen... En in feite welke andere vorm van financiële zeepbel ook.
------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2011/10/herkapitalizering-van-de-banken.html
Stap 2, iets heel anders! Thermodynamica! Denk aan een gas. We verwachten van een gas dat de bestanddelen zich gelijkmatig zullen verspreiden over de beschikbare ruimte. Of denk aan een vloeistof; een bak helder water, en aan de rand kap je een flesje blauwe kleurstof uit. We verwachten dat het blauw zich geleidelijk vermengt met het water; dat de mate waarin het blauw al wel of nog niet doorheen het volume verspreid is zelfs een goede maat is voor de hoeveelheid tijd, verstreken sinds je dat flesje leeg goot. Natuurlijk is het mogelijk dat alle blauwe moleculen zich samentrekken in één hoekje, maar geef toe dat je enorme ogen zou opzetten als je het nog echt zag gebeuren ook.
En toch. In sommige condities komt iets dergelijks voor. Neem nu, het universum. We hebben er vrij goed zicht op dat het universum in het begin een erg gelijkmatige verdeling vertoonde van alle materie binnen een bepaald volume. Nogal zoals een gas, zeg maar. Alleen is wat er nu gebeurt heel erg anders dan wat je met een gas zou verwachten. In plaats van nog gelijkmatiger verdeeld te raken zie je de materie integendeel bij elkaar klonteren, in sterren, met tussen de sterren lege ruimte, en de sterren zelf klonteren samen in melkwegen, en tussen de melkwegen nog veel legere ruimte. Dat betekent heus niet dat de kosmologie in strijd is met de entropiewet, hoor. Er is gewoon een extra conditie, namelijk dat elk atoom materie een heel kleine hoeveelheid zwaartekracht uitoefent op al de rest, en dat die kracht universeel aantrekt. Dus als in een gewoon gas één of andere fluctuatie een paar moleculen doet klonteren raken ze al snel weer uiteengedreven. Maar onder condities van een universeel aantrekkende zwaartekracht maakt een klontering het alleen maar waarschijnlijker dat er nog meer zal geklonterd worden, wat op zijn beurt maakt dat - enzovoort etcetera, en hier zit je naar een computerscherm te kijken.
Wat goed genoeg is voor de kosmologie zal ook wel lukken met de wet van vraag en aanbod. Het komt voor, dat verschijnsel dat iets daalt in prijs, maar dat er daardoor geen evenwicht herstellende mechanismen optreden, zodat een stijgende vraag ("zo goedkoop!") en een dalend aanbod ("daar geef ik het niet voor weg!") de prijs weer stabiliseert. Neem nu, de financiële markten. Het komt best wel voor dat één of ander aandeel (of een staatsobligatie, of de munt van een land) in waarde daalt, maar daarom helemaal geen kopers aantrekt of verkopers doet afhaken - wel integendeel. Bijvoorbeeld is de kredietwaardigheid van het land niet zo goed als gehoopt, en nu moet het vier in plaats van drie percent betalen. En vaak is daarmee de kous af - maar soms... ook niet. Mathematisch is een hogere rente betalen hetzelfde als een daling van de waarde van de bestaande obligaties. Soms trekt dat niet zozeer kopers aan als wel aandacht, en mensen vragen zich af: hoezo, is dat land dan niet meer kredietwaardig? Wel, misschien; zeer waarschijnlijk zelfs, is het land precies kredietwaardig voor een rente van vier percent - maar dat blijft natuurlijk maar een inschatting. Dus kan de dalende prijs mensen ertoe aanzetten om juist niet meer te kopen, en zelfs anderen ertoe aanzetten om maar snel te gaan verkopen. En dan daalt de prijs nog verder, en nu steken de twijfels pas goed de kop op en beginnen de markten pas goed te verkopen en dalen de prijzen pas echt opvallend snel en...
Zeg niet dat het niet kan gebeuren, want het deel van de crisis dat zich ruwweg in 2011 afspeelde was precies dat. En wat ik in de periode daarvoor "vleesmolen effect" (1) noemde was een ander voorbeeld van hetzelfde mechanisme.
In de kosmologie is het een bekend fenomeen dat onder de juiste condities een gas precies het omgekeerde doet van wat je zou verwachten. In de economie weet ik dat niet; de "omgekeerde wet van vraag en aanbod" is maar de naam die ik er maar snel zelf aan geef. Maar het lijkt me wel bepaalde dingen te verklaren. De goudprijs die stijgt (voor en tot 2011, welteverstaan) zodat de verkopers juist niet meer willen verkopen, en de kopers juist des te sneller op de kar willen springen... En in feite welke andere vorm van financiële zeepbel ook.
------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2011/10/herkapitalizering-van-de-banken.html
Sunday, February 2, 2014
De onschuldige die gestraft wordt versus de schuldige die vrijuit gaat
Wéér één van die onderwerpen die me zo van weerzin vervullen dat ik ze maar helemaal niet volg: het geval Amanda Knox. Ik weet er helemaal niets van, dus over de zaak ga ik mijn mond niet opendoen. Misschien heel even over wat je weet als je al die dingen niet leest, maar ook niet kan vermijden dat je voortdurend die titels ziet verschijnen: een ijselijke moord, twee studenten die in het beste geval op het verkeerde moment op de verkeerde plaats zijn en ontzettend de schijn tegen hebben, en anders zijn het kille moordenaars die misschien wel hun straf zullen ontlopen.
Want dat is wat nu al jaren de krantenkoppen haalt. De verdedigers schreeuwen hun onschuld uit, en wijzen op hoe ontzettend het is als onschuldige in dat soort molen terecht te komen. Laat staan dat je nog eens 26 jaar in een gevangenis terechtkomt. Maar voelt het niet een beetje aan als "jullie kunnen niets bewijzen? Daarnaast de familie van het slachtoffer die in alle talen gerechtigheid eist - maar hebben ze er bij stil gestaan dat het niet is omdat je een verdachte aanwijst, dat je ook een schuldige straft?
Bijvoorbeeld, kan je je inbeelden dat je nu onschuldige studenten de cel in draait, 26 jaar tevreden de krant leest en dan in een bekentenis op een sterfbed verneemt dat de ware schuldige al die tijd de dans ontsprongen is?
En het feit dat de zaak believers en non-believers aantrekt als vliegen naar de stroop zet (denk ik) alleen maar méér in de verf dat we het gewoon niet weten.
De vraag die me wel interesseert is: wat is het ergste, een onschuldige die heel zwaar gestraft wordt, of de schuldige aan een weerzinwekkend misdrijf die vrijuit gaat?
Op een abstracter niveau kan je ook heel hard nadenken over vragen als "op basis van welk soort criteria beslis je antwoorden op vragen als de vorige", maar dat gaat naar takken van de filosofie die me altijd nogal te boven gaan.
Ik doe het maar op basis van intuïtie. Volgens mij is de onschuldig gestrafte erger dan de vrijuit gaande schuldige. Maar ik vind dat laatste ook heel erg, hoor! De vraag was alleen of er iets is dat nog erger is. En natuurlijk kan mijn intuïtie het mis hebben. Bijvoorbeeld volgt er uit dat schuldigen aan weerzinwekkende misdrijven zich kunnen verschuilen achter "je kan niets bewijzen". Nee, fanatiek ga ik er niet om worden. Soms is een grote zucht ook filosofie... misschien?
Want dat is wat nu al jaren de krantenkoppen haalt. De verdedigers schreeuwen hun onschuld uit, en wijzen op hoe ontzettend het is als onschuldige in dat soort molen terecht te komen. Laat staan dat je nog eens 26 jaar in een gevangenis terechtkomt. Maar voelt het niet een beetje aan als "jullie kunnen niets bewijzen? Daarnaast de familie van het slachtoffer die in alle talen gerechtigheid eist - maar hebben ze er bij stil gestaan dat het niet is omdat je een verdachte aanwijst, dat je ook een schuldige straft?
Bijvoorbeeld, kan je je inbeelden dat je nu onschuldige studenten de cel in draait, 26 jaar tevreden de krant leest en dan in een bekentenis op een sterfbed verneemt dat de ware schuldige al die tijd de dans ontsprongen is?
En het feit dat de zaak believers en non-believers aantrekt als vliegen naar de stroop zet (denk ik) alleen maar méér in de verf dat we het gewoon niet weten.
De vraag die me wel interesseert is: wat is het ergste, een onschuldige die heel zwaar gestraft wordt, of de schuldige aan een weerzinwekkend misdrijf die vrijuit gaat?
Op een abstracter niveau kan je ook heel hard nadenken over vragen als "op basis van welk soort criteria beslis je antwoorden op vragen als de vorige", maar dat gaat naar takken van de filosofie die me altijd nogal te boven gaan.
Ik doe het maar op basis van intuïtie. Volgens mij is de onschuldig gestrafte erger dan de vrijuit gaande schuldige. Maar ik vind dat laatste ook heel erg, hoor! De vraag was alleen of er iets is dat nog erger is. En natuurlijk kan mijn intuïtie het mis hebben. Bijvoorbeeld volgt er uit dat schuldigen aan weerzinwekkende misdrijven zich kunnen verschuilen achter "je kan niets bewijzen". Nee, fanatiek ga ik er niet om worden. Soms is een grote zucht ook filosofie... misschien?
Tuesday, January 28, 2014
Toch een beetje een verjaardag in mineur
Acht jaar geleden, vandaag, dat ik ben beginnen bloggen: en ik houd wel van verjaardagen. Maar het is er één die een beetje in mineur klinkt. Vroeger, ooit, in 2010 of zo - al dan niet toevallig in de tijd van de serie over de slag om Stalingrad, gingen de bezoekerscijfers elke dag vlot boven de 100. Maar vandaag, sinds vele maanden, ziet een typische maand er ongeveer als volgt uit:
Dat komt niet eens meer altijd boven de twintig uit! Als je dan weet dat twee derden of zelfs drie kwart van de bezoekers toevallige passanten zijn, gearriveerd omdat ze één of ander trefwoord op Google hebben ingegeven, en verder dat ik (om één of andere voor mij mysterieuze reden) geen post meer kan plaatsen, zonder dat ik zeven (7) hits van Facebook - die allemaal apart geteld worden - op mijn dak krijg, dan zie je de droevige conclusie: er is geen hond die het interesseert. Bij wijze van spreken, natuurlijk, want in werkelijkheid denk ik te zien dat er een drie of vier (of zoiets) lezers zijn die het intussen al vele jaren volhouden, en die wil ik heus geen "hond" noemen, hoor!
Maar die zeer schaarse geregelde lezer zal dat ook wel door hebben, zeker?
Merk op dat ik vorig blogjaar wel de verklaring heb gevonden van waarom ik me daar allemaal geen zorgen om kan maken. Reverse Paranoia (1)! Ik denk helemaal niet dat er één of ander duister complot tegen mij aan de gang is; ik vind het gewoon heel normaal dat allerlei dingen die ikzelf eindeloos fascinerend vind ongeveer de hele mensheid Siberisch koud laten.
Laat ik mezelf dan ook maar een gelukkige blogverjaardag wensen en héél misschien, durf ik het hopen, misschien terug wat meer posts?
---------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2013/06/ik-begrijp-weer-eens-de-hetze-niet.html
Dat komt niet eens meer altijd boven de twintig uit! Als je dan weet dat twee derden of zelfs drie kwart van de bezoekers toevallige passanten zijn, gearriveerd omdat ze één of ander trefwoord op Google hebben ingegeven, en verder dat ik (om één of andere voor mij mysterieuze reden) geen post meer kan plaatsen, zonder dat ik zeven (7) hits van Facebook - die allemaal apart geteld worden - op mijn dak krijg, dan zie je de droevige conclusie: er is geen hond die het interesseert. Bij wijze van spreken, natuurlijk, want in werkelijkheid denk ik te zien dat er een drie of vier (of zoiets) lezers zijn die het intussen al vele jaren volhouden, en die wil ik heus geen "hond" noemen, hoor!
Maar die zeer schaarse geregelde lezer zal dat ook wel door hebben, zeker?
Merk op dat ik vorig blogjaar wel de verklaring heb gevonden van waarom ik me daar allemaal geen zorgen om kan maken. Reverse Paranoia (1)! Ik denk helemaal niet dat er één of ander duister complot tegen mij aan de gang is; ik vind het gewoon heel normaal dat allerlei dingen die ikzelf eindeloos fascinerend vind ongeveer de hele mensheid Siberisch koud laten.
Laat ik mezelf dan ook maar een gelukkige blogverjaardag wensen en héél misschien, durf ik het hopen, misschien terug wat meer posts?
---------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2013/06/ik-begrijp-weer-eens-de-hetze-niet.html
Sunday, January 26, 2014
De bevolkingsexplosie in Bangladesj
Hier is een leuke twee van Hans Rosling, de man van Gapminder (1):
Rosling is de man die zich met zijn Gapminder al meerdere jaren bezig houdt met statistieken over de "state of the world", maar dan zo hapklaar gemaakt dat je geen goed excuus meer hebt om allerlei dingen niet te weten. Sinds kort houdt hij zich dan ook bezig met hoe heel veel mensen desondanks niet weten wat ze in feite hadden moeten weten, tenminste, wanneer ze werkelijk luidkeels over het onderwerp hun mond willen open doen.
Bijvoorbeeld! Eurabië! Of toch tenminste hoe de wereld zal overspoeld worden door Moslims, en wel omdat zij ons met hun veel grotere vruchtbaarheid zullen verdrinken! Het is waar dat dat onderwerp intussen sinds drie jaar geleden veel lijkt te hebben ingeboet (2) - hoewel, ik zie natuurlijk ook lang niet alles (3).
Hoe dan ook, we nemen Bangladesj. Een Moslimland! Het heeft een ontzettende bevolkingsgroei gekend, de laatste eeuw of zo. Dus hoe groot zou de vruchtbaarheid, in gemiddeld aantal kinderen per vrouw, daar zijn? Rosling stelde de vraag in het Verenigd Koninkrijk, en je kon kiezen uit vier mogelijke antwoorden: 2.5, 3.5, 4.5, of 5.5; het laatste cijfer in de buurt waarmee je in bepaalde omstandigheden inderdaad een bevolkingsexplosie ziet. Aangezien je één kans op vier hebt, heb je 25% kans het juist te raden, en dat is waar de score van de chimpansee vandaan komt.
Blijkt dat "de chimpansee" het dubbel zo goed doet als mensen uit een beschaafd, modern en ontwikkeld land als het VK! Hoe is dat zelfs maar mogelijk? Hoe kan je het stukken slechter doen dan gewoon raden? Wel, dat is vrij simpel. Dat kan als je helemaal niet probeert te raden, omdat je denkt dat je het weet. En in dit geval "weet" "iedereen" "toch" dat de vruchtbaarheid bij de Moslims veel hoger ligt dan bij ons? En dus probeert niemand te raden, en gaan ze de mist in om zich door de chimpansees te moeten laten uitlachen.
For your info (maar, hey, ik wist wel dat de lezer het in feite al lang wist, hoor), het juiste antwoord is: 2.5. Iets meer dan het vervangingsniveau, en pakken lager dan de jongste decennia.
-------------------------------------
(1) http://www.gapminder.org/
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2011/01/moslim-populatie-verdubbelt-in-twintig.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2011/12/ik-mis-het-eurabie-onderwerp.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2013/01/ik-mis-dus-echt-dat-eurabie-onderwerp.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2013/10/ha-eindelijk-nog-eens-een-eurabie-alarm.html
Rosling is de man die zich met zijn Gapminder al meerdere jaren bezig houdt met statistieken over de "state of the world", maar dan zo hapklaar gemaakt dat je geen goed excuus meer hebt om allerlei dingen niet te weten. Sinds kort houdt hij zich dan ook bezig met hoe heel veel mensen desondanks niet weten wat ze in feite hadden moeten weten, tenminste, wanneer ze werkelijk luidkeels over het onderwerp hun mond willen open doen.
Bijvoorbeeld! Eurabië! Of toch tenminste hoe de wereld zal overspoeld worden door Moslims, en wel omdat zij ons met hun veel grotere vruchtbaarheid zullen verdrinken! Het is waar dat dat onderwerp intussen sinds drie jaar geleden veel lijkt te hebben ingeboet (2) - hoewel, ik zie natuurlijk ook lang niet alles (3).
Hoe dan ook, we nemen Bangladesj. Een Moslimland! Het heeft een ontzettende bevolkingsgroei gekend, de laatste eeuw of zo. Dus hoe groot zou de vruchtbaarheid, in gemiddeld aantal kinderen per vrouw, daar zijn? Rosling stelde de vraag in het Verenigd Koninkrijk, en je kon kiezen uit vier mogelijke antwoorden: 2.5, 3.5, 4.5, of 5.5; het laatste cijfer in de buurt waarmee je in bepaalde omstandigheden inderdaad een bevolkingsexplosie ziet. Aangezien je één kans op vier hebt, heb je 25% kans het juist te raden, en dat is waar de score van de chimpansee vandaan komt.
Blijkt dat "de chimpansee" het dubbel zo goed doet als mensen uit een beschaafd, modern en ontwikkeld land als het VK! Hoe is dat zelfs maar mogelijk? Hoe kan je het stukken slechter doen dan gewoon raden? Wel, dat is vrij simpel. Dat kan als je helemaal niet probeert te raden, omdat je denkt dat je het weet. En in dit geval "weet" "iedereen" "toch" dat de vruchtbaarheid bij de Moslims veel hoger ligt dan bij ons? En dus probeert niemand te raden, en gaan ze de mist in om zich door de chimpansees te moeten laten uitlachen.
For your info (maar, hey, ik wist wel dat de lezer het in feite al lang wist, hoor), het juiste antwoord is: 2.5. Iets meer dan het vervangingsniveau, en pakken lager dan de jongste decennia.
-------------------------------------
(1) http://www.gapminder.org/
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2011/01/moslim-populatie-verdubbelt-in-twintig.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2011/12/ik-mis-het-eurabie-onderwerp.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2013/01/ik-mis-dus-echt-dat-eurabie-onderwerp.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.be/2013/10/ha-eindelijk-nog-eens-een-eurabie-alarm.html
Subscribe to:
Comments (Atom)