De sociale zekerheid is een Ponzi schema!

De huidige koploper voor de Republikeinse nominatie als kandidaat in de komende Amerikaanse presidentsverkiezingen is Rick Perry. En die heeft verklaard dat "sociale zekerheid een Ponzi schema" is (1). Dus de vraag is, ten eerste, wat is een Ponzi schema? En ten tweede, is sociale zekerheid daar een voorbeeld van?

Een Ponzi is (a) een soort investeringssysteem dat (b) evenwel frauduleus is. Dat laatste betekent op zijn beurt dat de aanbieder van de investering wéét dat hij de beloftes niet zal kunnen nakomen, maar dat voor de investeerder verborgen houdt (die immers denkt dat het geld uit investeringen komt). Wanneer investeerders geld beleggen betaalt het Ponzischema al snel (c) een grote opbrengst (laten we zeggen, initiëel uit eigen zak). Wanneer dat (d) nieuwe investeerders aantrekt gebruikt het systeem (e) dat geld om de vorige investeerders grote opbrengsten uit te betalen, wat weer nieuwe investeerder aantrekt... etcetera. Het systeem kan maar werken zolang er almaar grotere bedragen aangetrokken worden, vermits de inleg van de vorige investeerder, plus de "opbrengst" plus het geld waar de fraudeur zelf mee aan de haal gaat nu eenmaal groter is dan alleen maar de inleg. En dus stort het (f) noodzakelijkerwijs is mekaar, omdat de bomen nu eenmaal niet tot in de hemel groeien. Ziedaar, een Ponzi schema.

En is sociale zekerheid dan een Ponzi schema?

Om te beginnen zijn (a) de systemen geen investeringssystemen. Wij liberalen vinden nu juist dat het investeringssysemen zouden moeten zijn. Je bijdragen worden dan gespaard en belegd en uitbetaald later. Terwijl sociale zekerheid nu juist de bijdragen van vandaag besteed aan de uitkeringen van vandaag. En de bijdragers van vandaag zullen, pakweg voor hun pensioen - "later" - betaald worden met de bijdragen van die periode. Maar dat is geen systeem waarin je vandaag wordt gelokt op basis van (b) mooie praatjes terwijl je daar anders niet in was gestapt. Het is gewoon een systeem dat belastingen heft en met die belastingen bepaalde dingen doet, onder andere wegen aanleggen of pensioenen uitbetalen. En hoe harder je klaagt (zoals ik) dat het geen investeringssysteem is, hoe minder je kan beweren dat het een frauduleus investeringssysteem is, nietwaar?

Maar er is dus geen investeringssysteem, en er is ook geen fraude. Niemand beweert dat er (c) grote opbrengsten zullen komen op basis van investeringen, waarvan iedereen weet dat ze er niet zijn. Dat staat namelijk ongeveer tien keer per dag in alle kranten. Er komen ook geen (d) nieuwe bijdragers op basis van (e) misleidende resultaten, maar gewoon omdat ze belast worden. En hoe harder je klaagt dat ze op hoogst on-liberale basis belast worden, hoe minder je kan klagen dat ze misleid zijn ("nietwaar?").

En als het geen investering is, en ook niet frauduleus, dan kan je het alleen "ponzi schema" noemen als je pakweg ook bereid bent over een "schimmel" te spreken bij een beest dat geen paard is, en ook niet wit. Of bereid bent over een "tang" te spreken wanneer er een varken voor je neus staat, natuurlijk.

En hoe zit het met de noodzakelijke ineenstorting? Ik geloof dat niemand ontkent dat het systeem wel eens onhoudbaar zou kunnen zijn. Maar tegelijk denk ik ook dat niemand beweert dat het probleem zal zijn dat op een dag een hoop mensen al hun inleg (er was om te beginnen op geen enkel moment sprake van "inleg") kwijt zullen zijn omdat er helemaal niemand meer is om te uitgaven te betalen. Het zou kunnen dat er minder zal uitbetaald worden dan vandaag, of dat er hogere belastingen zullen nodig zijn, of allebei, of nog iets anders, maar beweren dat het "noodzakelijk" tot de soort anarchie zal leiden waarin het letterlijk "ieder voor zijn eigen patattenveldje" is... Wel, wéér die uitdrukking met "tang" en "varken", denk je ook niet?

Er zijn, nu we zijn aangekomen op het punt dat iedereen die het wil weten wel zelf kan concluderen hoe het nu zit met "sociale zekerheid als Ponzi schema", twee punten die maken dat het met die onhoudbaarheid zou kunnen (mits, bijvoorbeeld, niet al te veel incompetentie bij de beherende politiekers) meevallen.

De eerste is "samengestelde interest" (2). Als je economie groeit aan (ruwweg en gemiddeld) 2.7% per jaar, dan is na 25 jaar de economie niet met 2.7 X 25 of 67.5% gegroeid, maar wel met 100%, dus verdubbeld. Het systeem zelf is in staat ervoor te zorgen dat er later meer uitkomt dan er nu ingaat. Dat hangt natuurlijk af van de mate van groei, en die kan te laag zijn om het systeem houdbaar te maken. In dat geval zijn er echter geen criminelen die je moet opsporen, maar wel maatregelen die je moet nemen: ""niet al te veel incompetentie bij beherende politiekers").

Het tweede punt is technologische vooruitgang. Dat vertaalt zich in het feit dat het mathematische cijfer voor groei de werkelijke vooruitgang serieus (als er aanzienlijke vooruitgang is) onderschat. Als een economie voor evenveel inspanning ("geld") meer auto of computer kan kopen, dan drukt het groeicijfer uit dat het systeem efficiënter is geworden. Maar als je in een economie dingen kan kopen die in een vorige fase niet eens bestonden (3), dan heb je geen basis om de eigenlijke groei te berekenen. En dus bereken je huidige tegenover vroegere prijsniveau's, maar niet de aanwezigheid van totaal nieuwe mogelijkheden.

Alles bij elkaar denk ik dat een beetje luciede liberaal alle redenen heeft om zich zorgen te maken over het systeem, te pleiten voor overgang naar een investeringsfilosofie of na te denken over houdbaarheid. Ongeveer de beste garantie om dat te vermijden, of het nadenken te laten mislopen, is de toestand beschrijven in termen die er op slaan zoals een tang op een varken.

--------------------------------------
(1) http://edition.cnn.com/2011/POLITICS/09/07/republican.debate/index.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/02/dingen-die-iedereen-zou-moeten-weten.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/05/de-rijkste-man-ter-wereld.html