Graeber: het blijft jammer van de litanie...

Zo heb ik dan David Graebers monumentale boek Debt uitgekregen, en de realiteit lijkt me dat er een paar heel erg lezenswaardige dingen instaan. De naïviteit van het wereldbeeld met drie fasen, zo van "ruilhandel - metaalgeld - modern geld". Het ontstaan van het patriarchaat en de betekenis van de sluier. Politiek als het terrein waar de dingen waar worden indien tegelijk voldoende mensen het geloven, en zich niet realiseren dat dat het verschil maakt. Prachtig, in feite.

Maar dan dat "linkse" perspectief dat hij zo moeilijk kan overstijgen. De doorzichtige verbale manoeuvres waardoor ineens tegenover "commerciële" samenlevingen de "humane" samenlevingen stonden. Ik geef toe dat het geen eenvoudig belegen Marxisme is, en ik geef ook toe dat ik te weinig in staat ben te argumenteren wat ik dan maar als een opinie meegeef. Maar het gaat natuurlijk ook over de hedendaagse financiële crisis, en echt, Graeber lepelt geen simpel "het is de schuld van het kapitalisme" op.

Maar het lijkt er soms zo goed op. Het laatste hoofdstuk heb ik geregeld zuchtend gelezen. Ik geloof dat hij minstens twee keer schrijft dat na de crisis de hele wereld verwachtte dat er toch minstens een "conversatie" zou komen, over hoe dat financiëel systeem van ons in mekaar zat. We hebben er toch allemaal een belang in, veel meer dan we voor 2008 zouden gedacht hebben. Maar, zegt hij dan, op één of andere manier is die conversatie er nooit gekomen. En hij kan er maar niet bij hoe zoiets in godsnaam mogelijk is ("imperialisme", "kapitalisme", andere...).

Hoe kunnen we hem daarbij helpen? Als ik Graeber één concept zou mogen meegeven, dan zou ik hem willen vertellen dat hij met zijn litanie zelf deel is van het probleem. Dan zou ik hem er aan herinneren hoe ook dom rechts er heilig van overtuigd is dat het volstaat dat wij allemaal hun simplismen overnemen, en alles komt goed. Ik weet zeker dat ik gemakkelijk samen met hem zou kunnen zitten hoofdschudden om zoveel onwetendheid. Natuurlijk is er niet veel kans dat serieuze mensen dat allemaal serieus zullen nemen. En dat ene concept dat ik hem zou willen meegeven...

... is dat hij in feite de hele tijd naar een spiegelbeeld van zichzelf zit te kijken.