Fractioneel bankieren: even racapituleren

Ze zijn actueel, en ze geven aanleiding tot levendige discussies, dus ik ga nog maar even door over het "fractioneel bankieren". Het idee is: je bent een spaarbank, er komt geld binnen op een spaarboekje en je leent dat geld aan iemand die er een huis mee koopt. De dag waarop de spaarder zijn geld opvraagt ("korte termijn") kan je het woningkrediet ("lange termijn") nog niet terugvorderen, en dus moet je het op een andere manier financieren, bijvoorbeeld doordat een andere spaarder geld op zijn spaarboekje zet. Deze manier waarop het bankwezen werkt heet in het Engels "maturity mismatch" en wordt vaak (volgens mij onnauwkeurig, maar ik kan dat mis hebben) "fractioneel bankieren" genoemd.

En in de zoektocht naar "de schuld van de crisis" wordt vaak, zij het in eerder beperkte kring, het fractioneel bankieren als oorzaak aangeduid.

Maar ik moet zeggen, ik ben niet erg onder de indruk. Vaak is gewoon het niveau zwak. Je hebt in dit klimaat natuurlijk gewoon "volkswoede", en je hebt ook altijd mensen die (a) denk- en kennisfouten op het simpelste niveau maken, (b) erg beginnen te spartelen als je die aanwijst, en (c) beginnen te schelden als dat spartelen niet werkt. Die combinatie (en alleen de combinatie, dus inclusief schelden als ze geen gelijk kunnen krijgen) noem ik dom links of rechts of iets anders, de positie op het spectrum doet er niet toe.

Maar boven het niveau van "wolkswoede" en dom (in dit geval, denk ik) rechts, heb je diverse gradaties libertariërs (dit zijn mensen die echt over een filosofie beschikken!) waarvan je er op het hoogste niveau een paar aantreft die van mij de kwalificatie "luciede" (in dit geval) rechts krijgen, of specifiek "luciede libertariërs".

(Bijvoorbeeld: Ivan Janssens (1), met wie ik hierover serieuze, zware meningsverschillen heb, en die ik ondanks mijn eigen uimmm, "karakertrekken" - ik weet heus wel dat die er ook meer dan genoeg zijn - nog nooit heb zien spartelen en nog nooit heb zien schelden.)

Dus ik geef toe dat mijn "recapitulaties" wel een beetje dienen om "dom rechts" uit te lachen ("karaktertrekken"...), maar ik zeg ook dat ze dienen om luciede rechts/libertarisch mee te delen waar er in mijn ogen (nuance, ik geef het toe, maar als je dit leest is er kans dat je aan "in mijn ogen" toch een béétje belang hecht) nog werk aan is. Of waar je me nog iets bij kan leren: zoals hier in andere onderwerpen ook al vaak gebeurd is.

Voor mij zijn de volgende problemen aan het licht gekomen.

1. Vertrekkend van een libertarische assumptie (zoals lezer Felix zeer juist opmerkte hoeft dat niet voor iedereen op te gaan) krijg je het eigenaardige effect dat je vertrekt uit een absoluut verbod op overheidsoptreden, dat met een perfect consistente redenering leidt tot het punt dat je overheidsoptreden nodig hebt om het risico uit te sluiten dat anders de overheid wel eens zou kunnen verplicht zijn op te treden (2).

2. De poging om met "kwalificaties" als "de zichtrekening is een deposito, geen lening" het fractioneel bankieren als "fraude" te omschrijven lijkt me het paard voor de kar te spannen (3). Om te weten wat voor een contract een gegeven, tussen vrije individuen afgesproken, overeenkomst precies is, moet je eerst kijken naar wat ze precies hebben afgesproken; alsook naar wat (voor zover je kan weten) hun bedoeling was. Terwijl de critici van het fractioneel bankieren eerst die kwalificatie (die de uitkomst van het denkproces moet zijn; en niet de premisse) kiezen die hun punt zou bewijzen, en vervolgens het hele bankwezen die interpretatie door de strot willen duwen.

(Ik geef terzijde mee dat, als ze hiermee gelijk zouden halen, de spaarbanken als allereersten de boeken kunnen sluiten. Of ze er de OTC handel in CDS - jaja, heel bewust jargon, maar de lezer die een béétje op de hoogte is weet héél goed wat ik bedoel - mee zullen wegwerken durf ik betwijfelen.)

3. Op het sturen van mensen die het niet met ze eens zijn naar één of ander heropvoedingskamp na, heb ik nog geen voorbeelden kunnen bedenken van maatregelen die ik als méér overheidsoptreden, meer regulerend, meer "betuttelend", meer "beschermend van de consument tegen zichzelf" zou ervaren, dan een verbod op "maturity mismatch". Het moet me echt van het hart dat de reacties op dit bezwaar van me, op alle niveau's (voor zover ik tenminste reacties heb gekregen), me ontstellend zwak leken. Je mag aan "denial" doen, maar als je buiten het preken voor je eigen parochie enig effect wil bereiken stel ik voor daar nog eens heel goed over na te denken.

4. Een probleem dat ik in feite niet echt serieus kan nemen is het idee dat onder een goudstandaard fractioneel bankieren niet eens mogelijk is, komt ook nu weer terug in de discussies (3). Het punt is natuurlijk dat een bankier die een stapel goudstukken binnenkrijgt en denkt dat hij ze niet zeer binnenkort moet teruggeven, er even goed een lange termijn operatie mee kan financieren (in de hoop intussen een andere goudspaarder te vinden), als onder een andere dan de goudstandaard. En omgekeerd, als je alleen maar maturity mismatch wil verbieden, zie dan punten 1 tot 3 hierboven, maar verwar dan de redenering niet door over "goudstandaard" te beginnen.

Ziezo. Ik geef het nogmaals toe, het is zeker opgemaakt vanuit een idee van "ik ben niet bepaald onder de indruk". Maar er is toch meer aan de hand ook: er bestaan een paar mensen over wiens verdere commentaren ik best nog verder zou nadenken.

--------------------------------------
(1) http://www.ivanjanssens.be/dutch/weblog.asp
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/10/het-voordeel-van-al-die-conversaties.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/10/fractioneel-bankieren-en-juridische.html
(4) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/10/weer-controverse-rond-fractioneel.html