Waarom ik geen libertariër ben

Of het nog wel toeval is weet ik niet (1), maar nog maar pas had ik geschreven (2) dat er (ondanks de schijn die sommigen wekken...) best wel "luciede libertariërs" bestaan (3) of een nieuwe kandidaat verscheen. Lezer Krist plaatste een paar commentaren bij die post die me wel de moeite lijken om even bij stil te staan.

De luciede libertariër (zegt lezer Krist) ziet heus wel onder ogen dat markten niet alles kunnen oplossen. Alleen hebben we nog minder reden om aan te nemen dat overheden wèl alles kunnen oplossen. En - zoals lezer Axxyanus (als ik me dat goed herinner) hier laatst ergens zei - zelfs voor gevallen die een overheid wellicht kan oplossen aanvaarden libertariërs liever helemaal geen oplossing: anders waren het geen libertariërs. Het argument is ongeveer dat de prijs die je betaalt in vrijheid groter is dan de nadelen die je vermijdt door het probleem via de overheid te laten oplossen.

Maar mijn probleem is: hoe kan je dat laatste ooit weten als je niet eens naar de grootte van het probleem kijkt? Nergens in de "formule" komt enige poging voor om dat laatste in rekening te brengen: misschien knalt morgen een komeet op Aarde - maar de overheid mag het niet proberen op te lossen: laat de 100 overlevenden in hun grot onder de grond Vrij zijn!

Heel aardig is het argument dat lezer Krist citeert van David Friedman: "Het argument van iemand als Friedman is niet dat de markt perfect is, maar dat de overheid net als de markt uit mensen bestaat, en dus aan dezelfde imperfecties lijd. Daarom is aannemen dat de overheid wel kan slagen waar de markt faalt volgens Friedman behoorlijk naïef."

Best wel juist voor wat we hieruit niet mogen of kunnen afleiden: we gaan uit de bocht als we denken te kunnen afleiden dat de overheid kan wat de markt niet kan. Maar zoals het er staat lijkt het wel alsof de libertariërs op hun beurt wel afleiden dat de overheid dat niet kan. Het punt is natuurlijk dat het op het allersimpelst niveau van de allersimpelste logica zonneklaar is dat je geen van beide kan afleiden. Wat de overheid wel of niet kan heeft nu eenmaal volstrekt niets te maken met wat de markt wel of niet kan. En dus - maar mogelijk komt nu mijn overdreven wantrouwige geest aan het woord - vraag ik me zelfs een beetje af of al die de facto trivialiteiten niet op deze manier gepresenteerd worden om nu juist ongemerkt in te lepelen wat inderdaad alleen maar het vooraf bepaalde axioma was: de overheid kan het niet; tenminste, zo spreekt het Credo.

Wel, misschien ga ik daarmee te ver. Zoals ik zelf in die commentaar schreef, ik kan me een libertariër inbeelden die niet alleen "luciede", maar ook nog eerlijk is. Die libertariër mag van mij gerust vinden dat wat de markt niet kan oplossen dan maar beter onopgelost kan blijven. Hij mag van mij gerust "de prijs in vrijheid" te hoog vinden voor om het even wat. Maar de eerlijke libertariër zal toch ook moeten erkennen dat heel veel mensen dat anders zullen zien. Natuurlijk, zullen veel mensen zeggen, zouden we op dit moment van de geschiedenis beter een succesvol overheidsoptreden zien, dan toelaten dat de economie op zodanige schaal in mekaar klapt, dat zelfs de goudstukken van de libertariër niets meer kunnen kopen; omdat er nu eenmaal niets meer geproduceerd wordt.

Op dat moment hebben we een positie voor een "luciede libertariër" bereikt waar ik qua consistentie geen speld kan tussenkrijgen. Maar het zal een intellectuele positie met maar heel weinig wervende kracht zijn - iets waarover de iets minder luciede libertariërs (dit was een hint!) hun teleurstelling soms maar moeilijk kunnen verbergen. Alles bijeen is het wel ongeveer de reden waarom ik toch maar een liberaal blijf.

--------------------------------
(1) Ik kan me er al evenmin een geloofwaardig causaal mechanisme bij inbeelden: veel vraagtekens, dus.
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/11/fractioneel-bankieren-even.html
(3) Natuurlijk kan ik nooit genoeg herinneren aan de revelerende post van Ivan Janssens of mijn juichende ontdekking daarvan:
http://www.ivanjanssens.be/dutch/nartikel.asp?link=122
http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/06/wat-is-een-marktfundamentalist.html